Eleştiri; varolan bir durumun, olgunun olumlu-olumsuz yönlerinin nesnel bir yaklaşımla irdelenerek değerlendirilmesi ve bunu yazıyla ya da sözle anlatılmasıdır. Eleştiri, gelişmenin birinci koşuludur. Yanlışlar eleştirilerek doğruya ulaşılır. Eleştirmek ve eleştiriyi kabul etmek, uygar insan davranışıdır, ancak, eleştirinin saygı-görgü kuralları çerçevesinde yapılması, eleştirinin de hoşgörüyle karşılanması gerekir. Bu kapsamda kendini eleştirme (özeleştiri) de oldukça önemlidir. Kendini geliştirme, kendini eleştirmeyle olasıdır.
Yapıcı, eleştirel tavır ve davranışlar eğitim yoluyla kazanılır ve geliştirilir. Eğitim sisteminin tüm ders ve etkinliklerinde yer alması gereken eleştiri, sanat derslerinde de etkili olarak kullanılmalıdır.
Sanat eğitiminde eleştiri; bir amaç doğrultusunda yapılan çalışmanın, ödevin, resmin, belirlenen amaçlara nedenli ulaştığının ortaya çıkarılmasıdır ki, bu anlamda eleştiri, eğitimi değerlendirme yöntemidir.
Sanat derslerinde estetik bir ürün oluşturma çabası vardır. Bu ürünler, çalışmanın çeşitli aşamalarında, öğrenciyi güdülemek, yol göstermek için eleştirilir ancak asıl eleştiri çalışmanın sonunda yapılır. Örneğin; resim derslerinde, tüm resimler yazı tahtasına bantlanır ölçüt belirlenir, sonra bu ölçüte göre resimler dikkatle gözlemlenir ve değerlendirilir. Herkes sırayla söz alır, hem kendisinin, hem arkadaşlarının resimleri hakkındaki düşüncelerini önce olumlu, sonra olumsuz yönleriyle saygılı ve nesnel bir anlatımla dile getirir. Sonunda öğretmen, tüm görüşleri dikkate alarak genel değerlendirme yapar.
Eğitsel eleştiri; dikkati ve gözlem gücünü, düşünme ve düşündüğünü dile getirme yeteneğini geliştirir, konunun daha iyi öğrenilmesini sağlar, bir sonraki konu için birikim ve deneyim kazandırır, öğrenciye ilerdeki yaşantısında da gerekli olacak yapıcı, eleştirel-hoşgörülü bir kişilik kazandırır.
SANAT ELEŞTİRMENLERİ NE YAPAR?
Bir sanat eleştirmeni, İnsanların dikkat etmedikleri şeyleri görerek, açıklayarak, ve ilişkileri çözümleyerek, anlamlarını yorumlayarak, toplum için önemini yargılayarak bir sanat yapıtının anlaşılmasına yardımcı olur. Sanat eleştirmenleri çoğu kez gazeteler için çalışırlar. Sanat müzeleri ya da galerilere ilişkin son düşüncelerini aktarırlar. Filim eleştirmenleri ise genellikle filmlerle ilgili eleştiriler yazarlar.
Sanat eleştirmenleri ayrıca müze ve galeriler içinde çalışırlar. Bunlara müze uzmanı denir. Bir müze uzmanı müze koleksiyonundan sorumlu kişi olup müzeye alınacak sanat yapıtlarını önerir ve nedenlerini açıklar. Müze uzmanları; sanatçıları ve sanatçıların yaşadıkları zamanı, sanatçılarla ilgili olarak yazılı belgeleri araştırırlar. Sanatçılarla görüşmeler yapar. Sanatçılarda zaman zaman eleştirmenler gibi hareket ederler;Kendi yapıtlarında yapmak istediklerini açıklayan savunmalar ya da tezler ortaya koyarlar. Başarısızlıklarını açıkça kabullenirler. Sanat eleştirmenleri izleyici ve sanat eseri arasında bağ kurar. Sanatçının anlatmak istediklerini öne sürerek izleyicinin eseri anlamasını, sanat eserini eleştirerek eksik yönlerini gösterir. Bunu yaparken iki tür eleştiriden faydalanır.
Öznel eleştiri; tek bir sanat yapıtında gözlemlenen ve duygusal bilgiden doğan anlamları oluşturan özellikler ilişkin içsel ipuçları üzerinde yoğunlaşır.
Bağlam içinde eleştiri; sanat yapıtının sosyo- tarihsel zamanlarla ilişkisini kurarak yapılan araştırma yöntemidir. Bu noktada sanat tarihi ve sanat eleştirisi yöntemleri birbirleri ile çakışır. Her iki yaklaşım aynı şekilde başlamakla birlikte daha sonra farklılaşırlar. Bağlam içinde eleştiri yapan kişi salt bakarak anlaşılmayan öykü ya da sanat yapıtı hakkında ipuçları bulur.
Yasal Uyarı : Bu sayfadaki tüm yazı veya görseller, www.bisanat.com.tr veya eser sahibine ait olup , kısmen veya tamamen izinsiz olarak alınması, kopyalanması ve kullanılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre suç teşkil etmektedir.
