(saçılma)
yoluyla oluşur. En değerli yeşil renk ($) bu
yolla oluşur. Gök yüzünün mavisi ise, toz ve su parçacıkları tarafından saçılan
kısa dalga boylarından oluşur.
Görme
işi nefes alma gibi kendiliğinden gelişen bir eylem değildir. Çeşitli insanlar
renk uyumundan bahsederken farklı şeylerden bahsettikleri çok kolay
anlaşılabilir. Görünen şeyler renk, form, doku, gölge, hareket ve anlam
açısından değerlendirilirler. Gördüklerimizi kıyaslama yoluyla
değerlendirdiğimizi söylersek çok yanlış olmaz. Renk algılamasında insanların
kıyaslama için kullandığı yedi kriter olduğunu öğrenmek, sınırsız renk
dünyasında bizi kıyıya ulaştırır.
1. Renk kontrastı, yedi kontrast arasında en basit
kontrasttır. Renk kontrastı, renk dairesindeki renklerin en saf şekillerini
kullanarak oluşturulabilir. İki renk ile bir kontrast yaratırken örneğin karşı
karşıya gelen iki renk kullanılabilir. Mor/Sarı en basit diadlardan biridir.
Triadlar renk halkasından eşkenar bir üçgen oluşturacak şekilde seçilebilir.
Ressamların en çok sevdiği sarı/kırmızı/mavi bu şekilde oluşturulmuş güçlü bir
triaddır. İkiz kenar üçgenlerin etkileri daha çok diadlara yakındır. Ayrıca
kare kullanarak üç farklı tetrad yaratmak mümkündür.
2. Açıklık/koyuluk kontrastı Gece/Gündüz
tekrarlanan ve yaşamımızın en vazgeçilmez kavramlarından biridir.
Aydınlık/karanlık, açık ve koyu kutuplarını açıklayan en güzel renkler Siyah
ve Beyazdır. Beyaz gözdeki koni ve basillerin en şiddetli uyarılma,
siyah ise dinlenme halidir. Grinin tonları ve tüm renkler, siyah ve beyaz
arasında yer alır. Açıklık/koyuluk kontrastı grinin tonlarında
kullanılabileceği gibi renklide de açık ve koyu renkler tarzında
kullanılabilir.
3. Sıcak/Soğuk kontrastı yedi kontrast
arasında en dikkat çekici kontrasttır.Alev ve sıcağı düşündüren renkler
arasında sarı, turuncu ve kırmızı sayılabilir. Yapılan deneyde Mavi bir odada
oturanlar, kırmızı bir odada oturanlara göre daha çabuk üşümeye başlamışlar.Sıcak/soğuk
kontrastını bazı kelimelerin uyandırdığı duygularda görebiliriz.
Gölge/Aydınlık, Şeffaf/Mat, Semavi/Dünyevi, Uzak/Yakın, Buzul/Çöl, Islak/Kuru
vs. Sıcak soğuk kontrastı kullanılarak çok güçlü duygular elde edilebilir.
4. Doygunluk kontrastı: Renk dairesinin
kenarında kalan renklerin hepsi doygun renklerdir. Dairenin ortasına
yaklaştıkça doygunlukları azalır ve grileşirler. Renkler saf halleriyle dikkat
çekici özellik taşırlar. Doygun renkler doğada genelde zehirli ve tehlikeli
olmanın işaretidir. Saf renklere beyaz karıştırılınca daha barışçıl ve
dinlendirici bir özellik kazanırlar. Siyahın karışması ile renkler hastalıklı
ve melankolik bir özellik kazanır. Renklerin saf olarak kullanılması "ben
önemliyim" veya "ben buradayım" anlamını taşır.
5. Komşuluk kontrastı: Büyük, kırmızı bir zemin üzerinde
küçük, siyah bir kare ne renk görünür? Tuhaftır ama, kırmızıya komşu olan
renkler koyu turkuvaz rengine doğru bir değişiklik gösterir. Göz başka renklere
komşu olan renkleri komplementer renklere yaklaştırarak görür. Kırmızı
kravatlar üzerinde siyah iplik kullanan üretici ipliğin siyah olduğu konusunda
ısrar edince büyük zarara uğramıştır. Siyah iplik yerine kahverengi iplik
kullansa idi, büyük zararın önüne geçilebilirdi. Beyaz etrafındaki renklerin
parlaklığını azaltır ve sönük görünmelerine sebep olur. Siyah ise etrafındaki
renklerin daha parlak ve canlı görünmesini sağlar.
6. Komplementer (tamamlayıcı) kontrast: Boyalar birbirine
karıştırıldığı zaman, Siyah/Gri renk oluşturan renkler tamamlayıcıdır. Bunlar
Turkuvaz+Kırmızı, Sarı+Mavi ve Magenta+Yeşildir. Fizyolog Hering'e göre,
insan gözü gri rengi arar. Hering'e göre grinin anlamı göz dibindeki algılama
hücreleri olan koni ve basillerin uyarılma durumunun dengelenmiş olmasıdır. Bu
durumda birleşmesinden gri renk doğan renkler, "harmonik" sayılırlar.
Toplamı gri olmayan renkler ise ilgi çekici veya uyumsuz olacaktır.
7. Alan genişliği kontrastı: Her rengin etkisi
kapladığı alan kadardır. Ancak birden fazla renk söz konusu olduğunda
hangisinden ne oranda kullanılacağı belirlenmelidir. Renkleri dengeye dayalı
kullanmak amacıyla Gothe, renklere dikkat çekme özelliklerine göre
Tungsten Işığı kullanılarak
yapılacak bir çekimde sonuçların Turuncu çıkmasını önlemek için kullanmamız
gereken düzeltme miktarı şöyle hesaplanmaktadır. Film MIRED değeri - Mevcut
Işık MIRED değeri = (1000000/5500) - (1000000/2800) = 182 - 357 = -175 MIRED.
Bu durumda toplam -175 MIRED düzeltme yapmamız gerekecektir. Bunun için -130
MIRED düzeltme yapan 80B numaralı Mavi filtreyi, -45 MIRED düzeltme yapan Açık
Mavi 82C filtresi ile birlikte kullanmamız gerekecek. Açık mavi ve açık turuncu
renkte olan filtreler renk düzeltme dışında fotoğrafa sıcak veya soğuk bir hava
vermek için sık sık kullanılmaktadır.
Işık kaynağında dikkat edilecek başka bir
özellik içerdiği Ultraviyole miktarıdır. Fotoğraf Emülsiyonlarındaki mavi
katman UV'ye en duyarlı katmandır. Gözle görülememesine rağmen UV ışınları
fotoğrafın Mavi çıkmasına sebep olurlar. Bu maviliği önlemek için renksiz olan
bir UV filtresi veya UV ışınlarını süzme yeteneğine sahip SkyLight adında açık
pembe filtresini kullanmak hem objektifinizi temiz tutacak hem görünmeyen
ışınlar tarafından fotoğrafta meydana gelecek olan renk kaymalarını
önleyecektir. Açık havalardaki aşırı UV bazen pozometreyi etkileyerek sonuçların
koyu çıkmasına sebep olur. Bu durumlarda pozometrenin önerdiği değerden bir
stop daha fazla pozlandırma sonucu çözecektir.