Ferman
Ferman, kelime itibariyle emir, irade, buyruk anlamlarını taşır,
islamiyeti kabul ettikten sonra ilhanlılar tarafından kullanılan bu
kelime, Osmanlılar'a da onlardan geçmiştir. Kısaca ferman; herhangi bir
konuda Sultan'ın "Alamet-i Şerif" denilen tuğralı emri demektir.
Üzerinde padişahın kendi el yazisi ile bir ibare de bulunan fermanlara
"Ferman-i Hümayun" denir.
Osmanlilar'da divani hat ile yazilmasi gelenek olan fermanlar kisaca su sirayla kaleme alinirlardi:
En
üst kisma davet, ki bir dua metninden oluşur. Bunun altinda tugra
kismi, onun altinda ise esas metin kismi bulunur. Bu kisim ferman
gönderilen kisinin isim ve sifatlarini tasiyan övgü sözleri, konuya
giris cümlesi, fermanin çikarilma sebebi, padisahin yapilmasi istenen
seyi emrettiginin ifadesi, isin açiklanmasi, ihtar ve israr sözleri,
son satirda ise tarih bölümlerinden olusur.
Günümüzde, antik
değer taşıyan orjinal fermanlar gibi onların iyi kopyalari da büyük
ilgi görmektedir. Oldukça zor bir yazi olan divani hat ile yazilan
ferman kopyalari, orjinaline uygun kagit ve mürekkep kullanilarak, usta
hattatlar tarafindan hazırlanmaktadir.